Bron: AD Nieuws

Bedrijven en instellingen kunnen prima zonder managers. Sterker nog, zonder management worden ze een stuk succesvoller. Dat is de stellige overtuiging van bedrijfskundige Jos Verveen.

"Ik geloofde erin, mea culpa," verontschuldigt Jos Verveen zich. "Ik heb midden in die wereld gezeten en er hard aan meegedaan." Met die wereld bedoelt Verveen de miljardenindustrie die management heet. Honderd jaar geleden bedacht een Amerikaanse ingenieur dat er een aparte laag managers nodig is, die zich uitsluitend met de organisatie van een bedrijf moet bezighouden. Sindsdien zijn de managementopleidingen en -theorieën als paddenstoelen uit de grond geschoten.
Op dit moment zijn er alleen al in Nederland zo'n 15.000 managementboeken te koop en er komen elke dag nieuwe bij. Jaarlijks wordt in Nederland 3,5 miljard euro omgezet door bedrijven die andere bedrijven over organisatie adviseren.
Inmiddels heeft Verveen het managementgeloof radicaal de rug toegekeerd. Zijn boek Bullshit Management, een soort anti-managementboek, is daarvan het resultaat. "Jarenlang heb ik alle managementtheorieën geloofd, maar in de praktijk zag ik dat het niet werkte."
De bedrijfskundige ging op zoek naar wetenschappelijke bewijzen voor management, maar vond juist het tegenovergestelde: onderzoeken waaruit blijkt dat de ideeën helemaal niet werken of averechts. Verveen ontdekte zelfs dat de toonaangevende managementgoeroes Tom Peters en Robert Waterman hebben toegegeven dat ze gesjoemeld hebben met cijfers, zodat hun boek In Search of Excellence beter verkoopt.
Neem bedrijfsuitjes of hei-sessies, die moeten zorgen voor teambuilding. Werkt helemaal niet, zegt de Rotterdamse schrijver. Ook het gangbare brainstormen, waarbij je in een groep ideeën spuit, werkt niet. "Het idee is dat zo meer goede initiatieven ontstaan. Maar uit onderzoek blijkt dat vier individuen afzonderlijk meer ideeën hebben dan een groep collega's. Veel mensen vinden het eng om in een groep hun mond open te doen."

Targets
Met targets of doelen stellen heeft Verveen evenmin veel op. "Ik heb alleen maar bewijzen gevonden dat het niet of averechts werkt. Werknemers die doelen moeten halen nemen extra risico's, waardoor ze vaker onderuit gaan." Ook van Het Nieuwe Werken, een ware hype op het moment, verwacht Verveen geen gouden bergen. Het Nieuwe Werken betekent dat werknemers zelf bepalen wanneer en waar ze voor de baas aan de slag gaan. "Op zich niets mis mee, maar managers moeten niet denken dat ze de boot missen als ze er niet aan mee doen. Onderzoek onder jongeren laat juist zien dat de nieuwe generatie medewerkers helemaal geen flexibele werktijden wil of thuis wil werken. Ze vinden het 't fijnst om van negeven tot vijf op een kantoor te zitten."
Het grootste probleem van managers is dat ze denken dat ze het gedrag van hun medewerkers kunnen veranderen. "Gedragwetenschappers zeggen ook: 'Mensen veranderen niet zomaar.' Als je het gedrag van mensen echt wilt aanpassen, ben je als psychiater of therapeut bezig. Dat moet een bedrijf niet doen." Met lede ogen ziet Verveen management ook doordringen buiten het bedrijfsleven, zoals bij ziekenhuizen, het onderwijs en de politie. "Er zijn onderwijsmanagers gekomen die leraren vertellen hoe ze hun werk moeten doen. Het gaat erom dat er mensen voor de klas staan die een hart hebben voor kinderen zorgen dat ze een goede opleiding krijgen."
Hoe leidinggeven dan wel moet? "Gewoon gezond nadenken," predikt Verveen. De manager moet uit zijn ivoren toren komen. "Ik heb niets tegen bazen, maar een aparte managementlaag is niet nodig. Leidinggeven die zelf of de werkvloer meedraaien weten prima hoe de organisatie vooruitkomt."

Bullshit Management van Jos Verveen ligt in de boekhandel